Nieuwe techniek introduceren in de boomkwekerij vraagt soms minstens zoveel geduld als het kweken van een boom. TTS komt met een nieuw potsysteem dat door middel van luchtsnoei de wortelontwikkeling moet verbeteren. Rob Tolenaars van TTS en John van den Bosch, werkzaam bij Telermaat en vertegenwoordiger van TTS, weten inmiddels hoe de eerste reactie van kwekers meestal klinkt: interessant, maar laat eerst maar eens zien dat het werkt.

“De boomkwekerij is natuurlijk een apart wereldje”, zegt John van den Bosch van Telermaat met een glimlach. “Ze willen alles eerst een of twee jaar bekijken. Het liefst bij de buurman.”

Rob Tolenaars van TTS kent die reactie inmiddels ook. Toch staat er op de beurs weer iets nieuws: een potsysteem dat gebruikmaakt van luchtsnoei om wortels binnen de pot te houden.

Niet omdat de markt zat te wachten op nóg een andere pot, benadrukt Van den Bosch. De aanleiding kwam juist vanuit een probleem dat kwekers steeds vaker signaleren.

“We krijgen steeds meer vragen over wortelverbranding en over hoe je zoveel mogelijk gezonde wortels in de pot kunt houden.”

Bij traditionele containerteelt kunnen wortels via de onderzijde van de pot doorgroeien naar de ondergrond. Wordt de plant vervolgens verplaatst, dan worden die wortels losgetrokken. Dat veroorzaakt beschadiging en stress, juist bij planten waarin soms al jaren is geïnvesteerd.

Lucht in plaats van een snoeischaar
Het nieuwe systeem probeert dat te voorkomen met lucht. De plant staat in een binnenpot die in een geventileerde buitenpot wordt geplaatst. Daardoor staat de wortelkluit niet rechtstreeks op de ondergrond en kan rondom lucht circuleren.

Wortelpunten die de buitenzijde bereiken, groeien daardoor niet onbeperkt verder, maar worden als het ware door de lucht gesnoeid. De plant maakt vervolgens verder terug in de kluit nieuwe fijne wortels.

Voor TTS is het geen op zichzelf staande vinding. Het principe sluit aan bij de Air-technologie die het bedrijf al voor kleinere plantmaten voert. De gedachte is juist om bij jong uitgangsmateriaal met luchtsnoei te beginnen en dat principe tijdens de verdere teelt vast te houden.

“Als je eenmaal in die luchtsnoeicirkel zit, houd je een compacte en gezonde beworteling”, zegt Van den Bosch.

Geen pot voor iedere plant
Dat betekent niet dat TTS verwacht dat kwekers hun complete containerveld gaan vervangen.
“Je moet er geen Spiraea in zetten die het in een normale plastic pot prima doet”, zegt Tolenaars.
Hij ziet de toepassing vooral bij hoogwaardige planten en gewassen waarbij beworteling een knelpunt kan vormen. Acer en Hamamelis worden als voorbeelden genoemd, maar ook exclusieve solitaire bomen kunnen interessant zijn.

Juist bij zulke planten verandert volgens Tolenaars ook de rekensom. De vraag is dan niet alleen wat de pot kost, maar wat het oplevert wanneer een kostbare plant beter doorgroeit en minder risico loopt op wortelschade of groeistilstand. Bovendien blijft de buitenpot bij de kweker en kan deze opnieuw worden gebruikt.

Ook arbeid speelt mee. Doordat planten niet meer in de ondergrond vastwortelen, zijn ze gemakkelijker te verplaatsen. De potten kunnen bovendien mechanisch worden opgepakt. Voor kwekers die steeds moeilijker aan personeel kunnen komen, kan juist die mogelijkheid interessant worden.

De zomer als test
Dan blijft natuurlijk de vraag die iedere kweker stelt: werkt het ook onder Nederlandse omstandigheden?
Daarom kiest TTS voor praktijkproeven. In Zundert wordt het systeem onder meer getest bij boomkwekerij J. Bevers. Volgens Tolenaars leverde juist de hete zomer interessante waarnemingen op.

Bij traditionele zwarte containers kan de buitenzijde op warme dagen sterk opwarmen. Wortels langs de potwand kunnen daardoor beschadigen en de groei kan stilvallen. Bij het nieuwe systeem zit tussen de binnen- en buitenpot een luchtlaag. In combinatie met vocht ontstaat daar volgens TTS een ander microklimaat.

Tolenaars zag bij de proef ook tijdens hete dagen nog witte, actieve wortelpunten.
“Die bleven gewoon doorgaan. Dat is precies wat je wilt zien.”

TTS koppelt het systeem daarbij nadrukkelijk aan druppelbevloeiing. Water en meststoffen worden rechtstreeks aan de plant gegeven en het wortelmilieu kan veel gerichter worden gestuurd.

Probeer het maar
Toch verwacht Tolenaars niet dat één beursdemonstratie voldoende is om een kweker te overtuigen.
Daarom is de aanpak bewust praktisch. Een aantal kwekers krijgt de mogelijkheid om het systeem te proberen en feedback te geven. Werkt het in hun teelt, dan kan worden opgeschaald. Werkt het niet, dan wil TTS dat net zo goed weten.

“Eigenlijk is het een soort marktonderzoek”, zegt Tolenaars. “Alleen weten we dat het principe elders al werkt. Nu willen we zien hoe het hier in de boomkwekerij uitpakt.”

En misschien past juist die aanpak wel bij de sector waarin TTS opereert. Boomkwekers lopen niet automatisch achter iedere nieuwe techniek aan. Ze willen planten zien, wortels bekijken en vooral weten wat een systeem onder praktijkomstandigheden doet.

Van den Bosch kan daar wel om lachen.

Want uiteindelijk weet hij ook hoe de snelste introductie van een nieuwe techniek in de boomkwekerij werkt: "Eerst maar eens kijken hoe hij het bij de buurman doet."