Groen als schild en wapen: interview met Nikolaos (Nick) Thymakis

Nikolaos (Nick) Thymakis is landschapsingenieur en agronoom en een gezaghebber op het gebied van tuinbouw en landschapsinrichting en -architectuur in Griekenland — en ver daarbuiten. Als agronoom houdt hij zich bezig met watermanagement, gewasverbetering, bodem- en teeltoptimalisatie. Gezien de bizarre afgelopen zomer vroegen wij hem naar het belang van groen in het licht van de actuele klimaatontwikkelingen, zowel op het platteland als in dichtbevolkte gebieden.
Klimaat en groen
"Klimaatontwikkeling is een doorlopend fenomeen dat zowel landelijke als stedelijke gebieden raakt. Groen — als biodiversiteitsfactor in elke mogelijke infrastructuur — is zowel het schild als de wapen in de continue strijd om deze werkelijkheid te beteugelen", aldus Thymakis. De recente Europese Gemeenschappelijke Landbouwpolitiek (GLB) heeft de 'landschapsecologie' geprioriteerd door bestuiversroutes, bloemenweides, bescherming van oude monumentale bomen, overstromingspreventie via plantpatronen, plantengemeenschappen die gewassen op natuurlijke wijze verhogen, biologische praktijken en micro-bosjes in landelijke gebieden te bevorderen. Daarmee krijgt groen de hoofdrol als factor voor voedselzekerheid. In steden is groen volgens hem levensnoodzakelijk: nu ruim 70% van de wereldbevolking in grote steden zal wonen, zijn parken, micro-bossen, volkstuinen, groene muren, regentuinen, pocket parks en bijentuinen onmisbaar als 'heilzame plekken, toegankelijk voor iedereen'.
Willen overheden het echt?
Het grote probleem, zegt Thymakis, is dat groen wordt gefinancierd als een 'tastbaar, onschatbaar goed' terwijl het zo veel meer is. Er zijn veel initiatieven, maar de meeste middelen zouden naar onderhoud, behoud en bescherming (bijvoorbeeld tegen brand) moeten gaan. Hij noemt Zambia, dat tijdens zijn recente werkbezoek verraste met een specifiek 'Ministry of Green Economy' met pijlers voor landbouw, landschap, energie en klimaat: "een strategische manier van denken en handelen die ik van onze politici verwacht."
Griekenland en internationaal
Griekenland heeft een van de rijkste flora's ter wereld (top 3 in de EU), een comparatief voordeel. Botanische tuinen kunnen meer betekenen door ex-situ conservatieonderzoek en toepassingen zoals bestuiverpatronen, de '3-30-300-regel' voor steden ("de juiste boom op de juiste plek"), xeriscaping en regenopvang. Als curator van de Balkan Botanical Garden of Kroussia (BBGK) kent hij het financieringsprobleem maar al te goed. Wereldwijd ontbreekt het vooral aan arbeidskracht en — erger nog — aan ervaren ambachtslieden die theorie en praktijk combineren. Er is meer beroepsonderwijs nodig, met nieuwe tools (AI, slimme praktijken): "Zonder boeren geen voedsel, zonder kwekers en tuiniers geen groen."
Landschapsarchitecten
Thymakis heeft 'speciaal respect' voor het vak dat kunst, wetenschap en techniek combineert. Twee kanten: sommige ontwerpers vechten terecht voor hun oorspronkelijke voorstellen tot ze de juiste planten vinden; vaak sturen echter politiek of marktbeschikbaarheid het plantplan, ten koste van de specialist. In 5-10% van de gevallen ontbreekt een tuinbouwexpert in het team en zijn aanpassingen terecht nodig. Zijn stelling: planten zijn vandaag niet langer 'ornamenteel' — ze moeten functioneel en klimaatadaptief zijn. AIPH, ENA en BGCI verdienen daarin meer steun.
Biologisch telen
"Ik ben mijn hele leven een groot voorstander van biologische land- en tuinbouw geweest — oordeel me gerust als extremist. Er is maar één weg: de biologische." Chemie gebruikte hij alleen bij de rode palmkever (2005-2007, via injecties) tot er een biologisch middel was. Elk landschapsproject kan "van dag één biologisch ontworpen" worden; een gemengde kwekerij kan als biologische boerderij werken en met een 'Eco Label' uitdragen wat hij doet.
Carrièrehoogtepunten
Thymakis combineert graag Cultuur en Ecologie, met specialisaties in palmbeheer en farmaceutische cannabis. Hij deed mee aan 9 door AIPH geautoriseerde EXPO's (B1) en ontving daarvoor onderscheidingen met zijn klimaatresistente 'Hellenic Garden'-model. Een hoogtepunt: het unieke thematische tuincomplex rond de Halki Theological School in Istanbul, met Bijbeltuin, Byzantijnse 'Pad van Deugden' en openlucht museum — dat naar zijn hoop ooit Historische Tuin zal zijn. Verder noemt hij Floriade 2012 (Nederland, met het 'Synergia Hellenic Garden Team') en de 'Hellenic Olympic Garden' op de Floralies 2024 in Frankrijk. "Het belangrijkste is de liefde en het respect van de mensen voor mijn werk, hoewel ik uit een land kom zonder echte tuinbouwtraditie of significante markt."
Historische tuinen
"Historische tuinen zijn de Ark van Noach voor de sector, en de vuurtoren naar een betere toekomst." Hun elementen — gebouwen, monumentale bomen, aanplant en immaterieel erfgoed — vormen een 'open boek' van kennis, onderzoek en educatie. Hij benadrukt de European Route of Historic Gardens and Parks als netwerk dat overheden, stakeholders en samenleving moet mobiliseren. Samen met botanische tuinen zijn ze de duurzame dragers van ons milieuerfgoed.
Thymakis laat zich inspireren door Demetrios Pikionis, Roberto Burle Marx en Gertrude Jekyll, en vat zijn werk samen in drie kernzinnen: "Landscaping is voor mij een spirituele handeling — een dialoog met God over het behoud van Milieu, Geschiedenis en Cultuur. Een 'aenaos' (eeuwige) poging om terug te keren naar het Paradijs." Verder: "Wij maken geen tuinen, wij recreëren ecosystemen. Een tuin moet 'Kleuren' (jaarrond interesse), 'Ruiken' (kruiden voor medicijn en zelfvoorziening) en 'Fluiten' (life en biodiversiteit aantrekken)." En: "Ik maak tuinen geïnspireerd door boeken, óf ik creëer tuinen als boeken."