Voor vollegrondskwekers is water geen bijzaak maar productiekapitaal. Zonder tijdige beregening geen groei, geen lengte en/of diktemaat en geen leverzekerheid. Tegelijkertijd verschuift de discussie rond water van techniek naar beleid. Grondwateronttrekking wordt nadrukkelijker gereguleerd en de kaders in Brabant worden strakker.

Binnen de provincie is afgesproken dat alle grondwatergebruikers op termijn 30 procent minder grondwater moeten onttrekken. Die afspraak geldt voor de volle breedte: landbouw, industrie en drinkwaterbedrijven. De exacte uitwerking moet nog worden ingevuld, maar de richting staat vast.

René Rijken van waterschap Brabantse Delta is daar duidelijk over. “De regelgeving rondom grondwateronttrekkingen wordt strenger. Dat is geen verwachting, dat is de koers. Bedrijven moeten daar nu al op anticiperen.”

Volgens Rijken is het belangrijk dat ondernemers zich realiseren dat het niet alleen om individuele vergunningen gaat. “We hebben in Brabant met alle partijen afgesproken dat we op termijn 30 procent minder grondwater gaan onttrekken. Dat geldt voor iedereen die grondwater gebruikt. Dus ook voor de boomkwekerij.”

Dat betekent dat water geen onbeperkt beschikbare productiefactor meer is. Wie vandaag investeert in areaal of nieuwe teelten, moet nadenken over een toekomst waarin minder grondwater beschikbaar is. Wachten tot regels concreet worden, is volgens Rijken geen verstandige strategie. “Als ondernemer moet je jezelf nu de vraag stellen: hoe kan ik met minder grondwater toe? Wie daar pas over nadenkt als maatregelen worden ingevoerd, is eigenlijk te laat.”

Anticiperen begint bij inzicht. Veel bedrijven weten globaal wat zij verbruiken, maar kunnen het niet exact onderbouwen. In een situatie waarin vermindering van onttrekking het uitgangspunt wordt, is registratie van debiet en seizoensverbruik essentieel. Actuele informatie over vergunningen en onttrekkingsmogelijkheden is altijd te vinden bij het eigen waterschap. Regionale verschillen zijn groot en beleid wordt doorlopend aangepast.

Naast regelgeving wordt techniek bepalend. Rijken ziet in peilgestuurde drainage een concrete toekomstmaatregel. “Ten opzichte van gangbare drainage is peilgestuurde drainage een ideale maatregel. Je kunt op je eigen bedrijf veel meer sturen. Meer sturing betekent minder afhankelijkheid.”

Waar traditionele drainage water direct afvoert, biedt een peilgestuurd systeem de mogelijkheid om water in droge perioden vast te houden. Dat vergroot de stabiliteit van de wortelzone en vermindert de noodzaak om bij droogte extra grondwater op te pompen. Rijken is daar ondubbelzinnig in: “Als bedrijven nieuwe drainage aanleggen, adviseer ik om dat peilgestuurd te doen.”

Ook gerichtere watergifte – bijvoorbeeld via druppelslangen of op basis van bodemvochtmetingen – past in die lijn. Efficiënter omgaan met water is niet alleen goed voor het gewas, maar wordt steeds meer onderdeel van de toekomstige ruimte die bedrijven krijgen.

De kern van de boodschap is helder: de discussie gaat niet meer over óf grondwatergebruik wordt beperkt, maar hoe snel en op welke manier. Ondernemers die nu investeren in inzicht en sturing bouwen aan waterzekerheid.

De vraag voor iedere boomkweker luidt daarom:
Is mijn bedrijf ingericht op structureel minder grondwater – of leun ik nog volledig op onttrekking wanneer het droog wordt?

Foto's: Marleen Schellekens