Wie door een boomkwekerij loopt, kijkt vaak automatisch naar wat boven de grond zichtbaar is: lengtegroei, vertakking, uniformiteit en kleur. Volgens Rob Tolenaars van TTS zegt dat echter lang niet alles over de kwaliteit van een plant. “De echte basis zit onder de grond,” stelt hij. “Daar wordt uiteindelijk bepaald hoe sterk een plant zich ontwikkelt.”

Met TTS ontwikkelt Tolenaars traysystemen voor de opkweek van jonge planten. Daarbij ligt de focus nadrukkelijk op wortelontwikkeling en uniformiteit. Volgens hem verandert de markt snel. Arbeid wordt duurder, uitval kost meer geld en kwekers willen meer voorspelbaarheid in hun teelt. Daardoor groeit ook de aandacht voor de kwaliteit van het uitgangsmateriaal.

Van volume naar kwaliteit
Tolenaars ziet dat de sector jarenlang sterk heeft gestuurd op snelheid en bovengrondse groei. Dat begrijpt hij ook: een plant die snel volume maakt oogt commercieel aantrekkelijk. Toch ontstaat volgens hem steeds meer besef dat een goed wortelstelsel uiteindelijk bepalend is voor de prestaties later in de keten.

“Wij hebben liever een compacte plant met een volle wortelstruik dan een grote plant met een matig wortelgestel.”
Volgens Tolenaars wordt dat verschil vooral zichtbaar na oppotten of uitplanten. Planten met een actief en gelijkmatig ontwikkeld wortelstelsel slaan sneller aan, groeien constanter door en geven minder uitval. Zeker in een markt waarin arbeid en ruimte kostbaar zijn, wordt uniformiteit steeds belangrijker.

Air pruning en wortelsturing
Een belangrijk onderdeel binnen de traysystemen van TTS is air pruning. Daarbij worden wortels op natuurlijke wijze gestuurd doordat wortelpunten uitdrogen zodra ze in contact komen met lucht. Hierdoor ontstaan meer vertakkingen binnen de plug en wordt wortelcirculatie voorkomen.

Volgens Tolenaars draait het daarbij niet alleen om techniek, maar vooral om plantgedrag begrijpen.

“De tray bepaalt voor een groot deel hoe een wortel zich ontwikkelt. Daar wordt vaak nog te makkelijk over gedacht.”
De ontwikkeling van trays gaat volgens hem dan ook verder dan alleen productie-efficiëntie. Waterverdeling, substraatvolume, drainage en mechanische verwerkbaarheid spelen allemaal een rol. Zeker nu steeds meer kwekerijen automatiseren, worden consistente pluggen belangrijker.

Mechanisatie vraagt om uniformiteit
Ook de verdere mechanisatie binnen de boomkwekerij beïnvloedt volgens Tolenaars de eisen aan jong plantmateriaal. Machines kunnen alleen efficiënt werken wanneer planten en pluggen voldoende uniform zijn. Dat vraagt om een andere manier van kijken naar trays en beworteling.

“Vroeger kon veel nog handmatig worden gecorrigeerd. In een geautomatiseerde lijn werkt dat niet meer. Dan moet iedere plug gewoon kloppen.”

Volgens Tolenaars ontstaat daardoor ook meer interesse in de complete keten achter jong plantmateriaal. Kwekers kijken niet alleen meer naar de prijs van een tray, maar steeds vaker naar het totale effect op arbeid, uitval en teeltsnelheid.

Praktijkgericht ontwikkelen
Wat TTS volgens Tolenaars onderscheidt, is dat nieuwe trayconcepten altijd samen met kwekers worden ontwikkeld. Niet vanuit theorie, maar vanuit praktijkproblemen op het bedrijf.

“Je kunt in een kantoor iets moois bedenken, maar uiteindelijk moet het buiten en in de kas gewoon werken.”
Daarbij spelen ook duurzaamheid en efficiënt grondstofgebruik een steeds grotere rol. Volgens Tolenaars verwacht de markt oplossingen die zowel technisch als economisch houdbaar zijn.

De komende jaren zal volgens hem de druk op efficiëntie verder toenemen. Juist daarom verwacht hij dat wortelkwaliteit en uniforme opkweek een steeds belangrijkere rol gaan spelen binnen de moderne boomkwekerij.

“De sector wordt professioneler en preciezer. Dan kun je de basis van de plant niet meer als bijzaak behandelen.”